Szkoła, która uczy empatii zamiast etykiet, pokazała głos młodych o neuroróżnorodności

W Zespole Szkół nr 1 im. Powstańców Śląskich w Kędzierzynie-Koźlu nie chodziło o zwykłe szkolne spotkanie, ale o rozmowę, której często brakuje w codziennym biegu. Młodzi ludzie opowiadali o neuroróżnorodności bez dystansu i bez gotowych formułek, a niebieskie akcenty w sali i stroju uczestników od razu ustawiły ton całego wydarzenia. Zamiast etykiet pojawiła się próba zrozumienia – spokojna, konkretna i mocno osadzona w szkolnej rzeczywistości.

• W szkolnych salach padły słowa, które zwykle nie wybrzmiewają głośno
• Pomysł wyszedł od absolwentek i wrócił do szkoły z nową energią
• Niebieski gest nie kończy się na jednym dniu

W szkolnych salach padły słowa, które zwykle nie wybrzmiewają głośno

26 marca 2026 roku w kędzierzyńsko-kozielskiej „jedynce” odbyło się podsumowanie projektu „Wyjątkowy umysł”. Wydarzenie wpisało się w obchody Światowego Dnia Świadomości Autyzmu i ściągnęło nie tylko uczniów gospodarzy, ale także młodzież z innych szkół ponadpodstawowych z powiatu.

Program nie ograniczał się do symbolicznego gestu. Uczestnicy brali udział w warsztatach psychologiczno-artystycznych, zajęciach edukacyjnych oraz wykładzie poświęconym spektrum autyzmu. Taki układ miał znaczenie – zamiast szkolnej akademii powstała przestrzeń, w której można było mówić o odmiennym sposobie odbierania świata bez wstydu i bez uproszczeń.

Najmocniejszy był jednak sam kierunek tej rozmowy. Młodzież mogła pokazać własne spojrzenie na inność, która coraz rzadziej jest traktowana jak problem do odhaczenia, a częściej jak element codziennego życia. W szkolnych korytarzach i salach taka zmiana myślenia bywa ważniejsza niż najbardziej efektowna oprawa.

Pomysł wyszedł od absolwentek i wrócił do szkoły z nową energią

Za projektem stoi także historia, która dobrze pokazuje, skąd biorą się najlepsze inicjatywy. Pomysł wyszedł oddolnie – od studentek, które są absolwentkami szkoły i wróciły do niej na praktyki. To one, wspólnie z kadrą pedagogiczną, nadały przedsięwzięciu realny kształt.

Dyrektorka szkoły Ewelina Kowaś podkreśliła, że takie działania mają znaczenie znacznie szersze niż jednorazowe spotkanie.

„To, co dla jednych jest łatwe, dla innych może być bardzo trudne. Chcemy się lepiej rozumieć i uczyć od siebie nawzajem”

Jej słowa dobrze oddają sens całego projektu. W szkole, w której coraz częściej pojawiają się uczniowie z różnymi trudnościami i orzeczeniami, temat neuroróżnorodności nie jest już abstrakcją z podręcznika. Staje się częścią codzienności, z którą trzeba umieć pracować spokojnie i z uwagą.

Niebieski gest nie kończy się na jednym dniu

Symboliczna akcja „Bądź na niebiesko” dopełniła całości. Niebieskie ubrania uczniów i nauczycieli nie były ozdobą, lecz czytelnym znakiem solidarności z osobami w spektrum autyzmu. Tego typu gesty mają sens wtedy, gdy za nimi idzie coś więcej niż fotografia z wydarzenia – a tutaj widać było właśnie ciąg dalszy.

Efekty pracy uczestników trafią na wystawę w Miejskiej Bibliotece Publicznej. To ważne, bo przenosi szkolną rozmowę do miejsca, w którym z takim przekazem zetkną się także ci, którzy nie byli na wydarzeniu. Wystawa ma pokazać, jak młodzi ludzie rozumieją neuroróżnorodność – bez uproszczeń, ale z autentycznością, której nie da się wyreżyserować.

W Kędzierzynie-Koźlu ten projekt zostawia po sobie coś więcej niż wspomnienie jednego dnia. Pokazuje, że szkoła może być miejscem, w którym młodzi uczą się nie tyle oceniać, ile zauważać drugiego człowieka. A to bywa lekcją dużo ważniejszą niż ta zapisana w dzienniku.

na podstawie: Powiat Kędzierzyńsko-Kozielski.