Powiaty liczą każdą złotówkę. W debacie wróciły drogi, szkoły i szpitale

W studiu Radia Opole rozmowa samorządowców szybko zeszła z ogólnych deklaracji na twarde liczby i codzienne wydatki. W audycji „Sami rządzą” starostowie z województwa opolskiego mówili o drogach, edukacji i szpitalach, czyli o sprawach, które najczęściej wracają wtedy, gdy budżet zaczyna być zbyt ciasny. W tle wybrzmiewał wspólny problem – powiaty mają coraz więcej zadań, a wciąż za mało własnych dochodów, by planować je bez napięcia.

• Reforma dała oddech, ale problem nie zniknął
• Drogi i szkoły pod presją rosnących kosztów
• Szpitale powiatowe wciąż czekają na systemowe decyzje

Reforma dała oddech, ale problem nie zniknął

Podczas debaty 13 czerwca na antenie Radia Opole przy jednym stole zasiedli starosta kędzierzyńsko-kozielski Artur Maruszczak, starosta strzelecki Waldemar Gajda i starosta głubczycka Anna Kobierska-Mróz. Rozmowę prowadził red. Ireneusz Prochera, a jej ciężar od początku był wyraźny: nie o polityczne deklaracje chodziło, lecz o to, jak powiaty mają spiąć codzienne zadania z coraz bardziej napiętymi budżetami.

Uczestnicy zgodnie oceniali, że zmiany w finansowaniu samorządów przyniosły pewną stabilizację. Nie rozwiązały jednak sedna kłopotu. Powiaty nadal opierają się w dużej mierze na środkach przekazywanych z poziomu państwa, a ich własne dochody pozostają zbyt ograniczone, by swobodnie planować inwestycje i zabezpieczać wkłady do programów zewnętrznych.

Właśnie dlatego w rozmowie wracał postulat wypracowania nowych źródeł dochodów dla powiatów. Bez tego trudno mówić o spokojnym prowadzeniu większych zadań, zwłaszcza tam, gdzie każda inwestycja wymaga najpierw znalezienia pieniędzy na udział własny, a dopiero potem na realizację samego projektu.

Drogi i szkoły pod presją rosnących kosztów

Najmocniej wybrzmiał temat infrastruktury drogowej. Remonty i modernizacje kosztują coraz więcej, a programy wsparcia rzadko pokrywają całość wydatków. Samorządy muszą więc dokładać własne środki, choć właśnie ich najbardziej brakuje. W efekcie wiele potrzeb zderza się z prostą arytmetyką: lista pilnych odcinków jest dłuższa niż możliwości finansowe.

W przypadku Powiatu Kędzierzyńsko-Kozielskiego zwrócono uwagę na stałą współpracę z gminami oraz wieloletni program remontów dróg. To ważny sygnał dla mieszkańców, bo taki model pozwala porządkować inwestycje krok po kroku, zamiast działać wyłącznie doraźnie. Harmonogram daje większą przewidywalność, choć nie zmienia jednego faktu – skala potrzeb nadal przewyższa możliwości budżetowe.

Podobne napięcie pojawia się w edukacji. Koszty funkcjonowania szkół rosną, a samorządy muszą z własnych środków pokrywać część wydatków związanych z utrzymaniem placówek. Dla powiatów oznacza to coraz ostrożniejsze układanie planów finansowych, bo oświata nie czeka na lepszy moment. Zajęcia, etaty, energia, bieżące utrzymanie budynków – wszystko to składa się na rachunek, który z roku na rok robi się cięższy.

Szpitale powiatowe wciąż czekają na systemowe decyzje

Najwięcej emocji wzbudziła jednak sytuacja szpitali powiatowych. Starostowie zwracali uwagę, że mieszkańcy naturalnie kojarzą te placówki z samorządami powiatowymi, ale podstawowe mechanizmy finansowania ochrony zdrowia pozostają po stronie państwa. To oznacza, że powiat odpowiada za majątek i codzienne funkcjonowanie szpitala, nie mając równocześnie wpływu na wysokość kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia ani na wyceny świadczeń medycznych.

W praktyce właśnie tu rodzi się największe napięcie. Samorząd widzi potrzeby, zna lokalne obciążenia i oczekiwania mieszkańców, ale nie decyduje o najważniejszych parametrach finansowych. Dlatego w debacie tak mocno wybrzmiało wezwanie do systemowych rozwiązań. Bez nich kolejne zmiany organizacyjne mogą okazać się tylko przesuwaniem problemu z jednego miejsca na drugie.

Wspólny mianownik całej rozmowy był jasny. Bezpieczeństwo zdrowotne ma pozostać jednym z priorytetów państwa, a ewentualne korekty w systemie ochrony zdrowia powinny powstawać przejrzyście i z udziałem samorządów oraz środowiska medycznego. Starostowie pokazali też, że ich oczekiwania nie dotyczą wyłącznie jednego regionu. To spór o model finansowania, który dotyka Kędzierzyna-Koźla, całego województwa opolskiego i wielu innych powiatów w kraju.

Debata w Radiu Opole nie zostawiła wątpliwości co do jednego: samorządy chcą działać i rozwijać swoje zadania, ale bez mocniejszego, bardziej przewidywalnego zaplecza finansowego będą wciąż balansować między potrzebami mieszkańców a ograniczeniami budżetu.

na podstawie: Powiat Kędzierzyn-Koźle.